Schutten 

In het parenteel van Egbert Schutten komt rond 1750 Harmen Schutten voor. Eerst getrouwd met Geertje Wichers, daarna met Maria Schipdam.
Gegevens over Geertje Wichers waren in tegenstelling met Maria Schipdam niet te vinden in dtb’s van Rijssen. Ook een zoektocht in dtb’s van omringende plaatsen bleef zonder resultaat.

Geertje Wichers was onvindbaar.

Bij het doornemen van de officiële akten van dopen, trouwen begraven na 1800 – een onderzoek dat nog niet is afgerond – kwam ik in 1820 de akte tegen van het overlijden van Peter Schutten. Overleden in het huis van zijn broer Reinier Schutten te Notter. Peter was ongehuwd, zoon van Harmen Schutten gehuwd met Geertje Wichers en geboren in Klein Dochteren schependom (Lochem) !!

Klein Dochteren schependom was in die tijd een buurtschap dat viel onder het stadsbestuur van  Lochem. In de dtb’s van Lochem vond ik Geertje Wichers. Zij was de dochter van Reijnt Wichers van Gelselaer, weduwe van Derk Kleijn Mogesomp, en op 13 december 1758 (tb. Lochem) voor de kerk getrouwd met Harmen Schutten.

Harmen Schutten in 1731 in de omgeving van Rijssen geboren bleek de zoon te zijn van Peter Schutten gehuwd met Johanna Jansen. Peter Schutten was hovenier op de Oosterhoff en afkomstig uit Ampsen (scholtambt Lochem)

Rond 1750 bleken er dus twee Harmen Schuttens te bestaan in de omgeving van Rijssen, zonder familie van elkaar te zijn.

Harmen Schutten geboren in 1739 onder de Grimbergh (Notter) en Harmen geboren in 1731 onder de Oosterhoff.

Mijn voorouders komen dus niet uit Rijssen, maar uit Ampsen. De oudst gevonden voorvader is Peter Schutten, geboren rond 1630/1640. Hoewel Lochem het oudst bewaarde doopboek heeft van de provincie Gelderland zijn er nog veel hiaten in de dtb’s. De doopgegevens van 1598 t/m 1607 en van 1624 t/m 1664 evenals de trouwgegevens van 1599 t/m 1607 en van 1628 t/m 1664 ontbreken. Een exact beeld van mijn voorouders is op dit moment niet samen te stellen, onder andere veroorzaakt door een groot aantal personen in en om Lochem met de naam Schutten.

Op de site staan nu twee parentelen van Schutten: Schutten (Lochem) en Schutten (Rijssen).

Parenteel Peter Schutten:

Peter rond 1630 geboren – plaats onbekend. Zijn kleinzoon, ook Peter geheten, is in 1723 hovenier op de Oosterhoff (Rijssen).  Diens zoon Harmen woont bij de geboorte van zijn derde zoon (Reinier) op het erve Heinhuis, een gewaard erve behorend bij de havezate Grimbergh.

Parenteel Egbert Schutten:

Egbert woonde op de caterstede Schutten – Schuttenplaatsje – behorende bij het Huis Grimbergh (Notter-Rijssen)

Naast deze twee families Schutten woonde er in de omgeving van Rijssen nog twee families die de naam Schutten droegen:

1. Wolter Jans de schutten op de Oosterhoff (db 27-02-1676); zijn nakomelingen gingen de naam Schutten voeren.

2. Jacob Schutten glasemaker afkomstig uit Goor en wonend in Rijssen (db 24-05-1688)

Connecties tussen deze vier Schuttenfamilies zijn tot dusver niet gevonden.

Ook de oorsprong van de naam is niet met zekerheid vast te stellen. De naam Schutten is een beroepsnaam; drie

 verklaringen zijn mogelijk voor de herkomst van de naam.

1. Het schutten van vee = het in “beslag” nemen van vee dat van een nadere marke in de eigen marke was gekomen. Dit vee werd meestal op een vaste plek verzameld en verzorgd door één van de boeren uit de marke. De rechtmatige eigenaar kon zijn vee terugkrijgen, uiteraard tegen betaling.

2. Schutten afkomstig van “de schutten” een soort stadswacht in de Middeleeuwen. Deze benaming kwam vooral voor in steden in het oosten van ons land en is vergelijkbaar met de schutterij in andere steden.
“de schutten”waren onderverdeeld in oude schutten, getrouwde mannen en vrijgezellen ouder dan 40 jaar en de jonge schutten, getrouwd of vrijgezel jonger dan 40 jaar.
De oude schutten kregen taken die minder fysiek belastend waren, terwijl de jonge schutten meer de gevaarlijke karweitjes moesten opknappen.

Taken van “de schutten” waren:

zorgen voor de openbare veiligheid zowel bij dag als bij nacht
het uitvoeren van patrouilles in gevaarlijke en onrustige tijden
het opsporen van misdadigers en het weren van verdachte personen
het bewaken van gevangenen en hun vervoer naar andere plaatsen
de beul behulpzaam zijn bij executies van ter dood veroordeelden
het handhaven van de openbare orde bij feestelijke gelegenheden
het begeleiden van de Sacramentsprocessie
het oefenen in de schiet- en krijgskunst
het vogelschieten, het organiseren van schuttersfeesten, enz.

 
In Deventer diende elke schutter – gekozen door het gilde – vanaf het jaar 1392 een voetboog aan te schaffen. Op het schieten van de papegaai – woensdag na Pinksteren – volgde een drinkgelag op kosten van de stad. De schutterskoning kreeg een jaar lang vrijstelling van nachtsurveillance en van “vuerwerc”

Meer informatie over de schutten is te vinden op: www.elsloo.info  (schutterij van Elsloo)

3.De naam Schutten komt uit het Duits.

In het mittelniederdeutsch betekent schutte, schütze namelijk: Armbrust – (hand- of voetboog schutter), Büchen- , Wächter, Flur-, Wald-

Bij Egbert Schutten denk ik in eerste instantie aan mogelijkheid 1 (schutten van vee), hoewel mogelijkheid 2 (schutten) ook aannemelijk is. Het vermoeden is dat Egbert afkomstig is uit Almelo. De Grimberg en de daarbij behorende erven en catersteden waren leengoed van de Heer van Almelo. In de burgerboeken van Almelo wordt in 1585 een Egbert Schutten vermeld als nieuwe stadsburger. (De naam Egbert komt in dit geslacht veel voor!!?)

Helaas zijn de trouw- en doopboeken van Almelo uit de 16^e en 17^e eeuw niet meer aanwezig

Bij Peter Schutten (geboren circa 1630) is het volstrekt onduidelijk waar de naam vandaan komt. In 1674 wordt er een Jan Schutte op die schutterie in Ampsen vermeld. Is hij familie? Maar ook een Jan Schutten in Oelde (Lochem) met kinderen die een naam dragen, die overeenkomt met de namen bij de nazaten van Peter. De zoon van Peter (Evert) heeft een zoon, die Jan heet, vernoemd naar Jan Schutte (Ampsen) of Jan Schutten (Oelde)? Jan Schutte of Jan Schutten zou dan een broer van Evert moeten zijn. Helaas zijn er In Lochem  veel hiaten in de gegevens. De doopgegevens van 1598 t/m 1607 en van 1624 t/m 1664 evenals de trouwgegevens van 1599 t/m 1607 en van 1628 t/m 1664 ontbreken!

In de aanwezige dtb’s van Lochem (en omgeving) kom je verschillende personen tegen die afkomstig zijn Duitsland, ook personen die de naam Schutten dragen.

Er blijven veel vragen die nog niet beantwoord kunnen worden:

Hoe heette de vrouw van Peter? Had hij nog meer kinderen dan de twee die tot nu toe gevonden zijn? Waren er broers en zusters van Peter? Waar komt Peter Schutten vandaan? Is hij wellicht afkomstig uit Duitsland?

We blijven zoeken in de hoop in een of ander document nadere aanwijzingen te vinden.

Bij de volkstelling van 1947 zijn er 641 personen in Nederland geteld met de naam Schutten. In 2007 1046 personen met die naam en 42 personen met de naam Schütten (Ned.familienamenbank-Meertens instituut)